Đề thi HSG Sinh học 12 sở Điện Biên năm 2025-2026 có đáp án - Đề 1

Question 1

Trong tự nhiên, một số protein có thể phát ra ánh sáng. Ví dụ như protein huỳnh quang được tìm thấy ở loài sứa Aequorea victoria, làm dù của chúng phát sáng màu xanh lục. Trong nghiên cứu, các nhà khoa học có thể phân lập gene mã hoá protein này và ghép chúng với gene mã hóa protein từ sinh vật khác. Sự biểu hiện của gene ghép tạo ra “protein dung hợp” và vẫn giữ được chức năng sinh học bình thường của chúng, nhưng có thêm phần huỳnh quang cho phép các protein dễ dàng được theo dõi.

Trong một thí nghiệm, các nhà nghiên cứu sử dụng kính hiển vi để theo dõi đường đi của protein dung hợp thông qua một tế bào động vật có vú. Gene mã hoá protein huỳnh quang được ghép với gene mã hóa protein X của virus. Bảng dưới đây tóm tắt những thay đổi quan sát được tại 3 vị trí trong tế bào sau khi cho lây nhiễm với virus.

| Vị trí đo | 0 | 20 | 40 | 60 | 80 | 100 | 150 | 200 |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| A | 0.95 | 0.64 | 0.38 | 0.17 | 0.05 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| B | 0.05 | 0.29 | 0.39 | 0.38 | 0.28 | 0.25 | 0.05 | 0.00 |
| C | 0.00 | 0.08 | 0.23 | 0.44 | 0.65 | 0.70 | 0.77 | 0.75 |

a) Vẽ đồ thị biểu diễn sự thay đổi cường độ huỳnh quang theo thời gian ứng với mỗi vị trí A, B, C trong tế bào. Mỗi vị trí A, B, C tương ứng với bào quan hay thành phần nào của tế bào? Giải thích.

b) Giả sử rằng các tế bào được bổ sung một phân tử ức chế tổng hợp protein đặc hiệu vào lúc virus bắt đầu xâm nhiễm, kết quả thí nghiệm trên sẽ thay đổi như thế nào? Giải thích.

c) Trên thực tế, có hai hoặc nhiều protein khác nhau cùng được tổng hợp tại một thời điểm trong tế bào, làm thế nào các nhà nghiên cứu xác định được vị trí cuối cùng mà chúng được vận chuyển đến?

Accepted Answer

a) A là lưới nội chất hạt (nơi tổng hợp protein); B là bộ máy Golgi (nơi hoàn thiện và đóng gói protein); C là màng tế bào (nơi protein được vận chuyển đến). Giải thích dựa trên sự dịch chuyển đỉnh cường độ huỳnh quang theo thời gian. b) Cường độ huỳnh quang sẽ không xuất hiện hoặc rất thấp ở cả 3 vị trí vì quá trình tổng hợp protein mới bị ức chế ngay từ đầu. c) Sử dụng các protein huỳnh quang có màu sắc khác nhau (ví dụ: GFP - xanh lục, RFP - đỏ) để đánh dấu các protein khác nhau, sau đó dùng kính hiển vi huỳnh quang đa kênh để theo dõi đồng thời đường đi của chúng.

Question 2

**(2,0 điểm)**

**a)** Hình bên mô tả cấu trúc đơn giản của một tế bào động vật điển hình với một số cấu trúc được đánh số từ (1) đến (7). Hãy xác định tên của từng cấu trúc và cho biết những cấu trúc nào thuộc hệ thống màng nội bào? Giải thích.

![Hình bên mô tả cấu trúc đơn giản của một tế bào động vật điển hình với một số cấu trúc được đánh số từ (1) đến (7).](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/screenshot-4843-1767140584.png)

**b)** Bảng dưới đây thể hiện kết quả của một thí nghiệm điển hình về sự dung hợp tế bào của người và chuột trong các điều kiện khác nhau:

| Thí nghiệm | Mô tả | Nhiệt độ | Kết quả |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Dung hợp tế bào người và chuột | 37°C | Các Protein màng trộn lẫn với nhau |
| 2 | Dung hợp tế bào người và chuột, bổ sung chất ức chế tổng hợp ATP | 37°C | Các Protein màng trộn lẫn với nhau |
| 3 | Dung hợp tế bào người và chuột | 4°C | Không có sự trộn lẫn Protein màng |

Từ kết quả trên có thể rút ra những kết luận gì? Giải thích.

Accepted Answer

a) Tên các cấu trúc: (1) ti thể, (2) peroxisome, (3) bộ máy Golgi, (4) mạng lưới nội chất, (5) túi tiết, (6) màng nhân, (7) lysosome. Các cấu trúc thuộc hệ thống màng nội bào là (3), (4), (5), (6), (7) vì chúng có sự liên kết về cấu trúc (màng nhân nối với lưới nội chất) hoặc chức năng (thông qua các túi vận chuyển), và có chung nguồn gốc từ lưới nội chất. b) Kết luận: Sự chuyển động của protein màng không cần năng lượng ATP (thí nghiệm 2) và phụ thuộc vào nhiệt độ (thí nghiệm 3), chứng tỏ tính lỏng của màng là kết quả của sự khuếch tán thụ động.

Question 3

(2,0 điểm)

a) Cho sơ đồ chu trình nhân lên của một số loại virus có vật chất di truyền là RNA sau:

![Sơ đồ chu trình nhân lên của virus RNA](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/3-1767140802.png)

Virus SARS-CoV-2 và HIV đều là nhóm virus có vật liệu di truyền là RNA. Chúng thuộc nhóm virus nào? Hãy cho biết sự khác biệt về cơ chế tái bản của 2 virus này.

b) Bảng dưới đây liệt kê tác dụng của một số loại thuốc chống virus mới đang được xem xét để sử dụng cho người:

| STT | Tác dụng của thuốc |
| :--- | :--- |
| 1 | Ức chế enzyme RNA polymerase phụ thuộc RNA |
| 2 | Ức chế enzyme RNA polymerase phụ thuộc DNA |
| 3 | Ức chế enzyme DNA polymerase phụ thuộc RNA |
| 4 | Ức chế enzyme DNA polymerase phụ thuộc DNA |
| 5 | Ức chế enzyme integrase |
| 6 | Ức chế ribosome |

Hãy cho biết trong các loại thuốc trên, những loại nào chỉ ức chế đặc hiệu cho virus HIV, virus cúm mà không ảnh hưởng đến con người? Giải thích.

Accepted Answer

5 (2,0) a) - Virus SARS-CoV2 thuộc nhóm coronavirus có vật liệu di truyền cũng là ss RNA (+) song được tái bản bởi replicase (RdRP) là một enzyme RNA pol dùng RNA làm mạch khuôn. - Virus HIV gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) thuộc nhóm retrovirus có vật liệu di truyền là RNA sợi đơn mạch dương viết tắt là ss RNA (+) được tái bản bởi enzyme phiên mã ngược (Rtase). - Virus RNA đơn + (SARS CoV2): sử dụng RNA (+) làm khuôn để tổng hợp RNA polymerase phụ thuộc RNA. RNA polymerase phụ thuộc RNA sử dụng RNA (+) làm khuôn để tổng hợp mạch RNA (-), sau đó RNA (-) làm khuôn để tổng họp RNA +. - Virus RNA + có enzyme phiên mã ngược (HIV), trước hết dùng enzyme phiên mã ngược của virus ( DNA-pol phụ thuộc virus) để tổng hợp DNA kép trong tế bào chất sau đó xen cài DNA kép vào NST trong nhân rồi từ đó sao chép tạo genom RNA nhờ enzyme RNA pol phụ thuộc DNA của tế bào. 0,25 0,25 0,25 0,25 b) * Thuốc ức chế đặc hiệu cho virus HIV là - Thuốc 3 vì: Thuốc ức chế đặc hiệu retrovirus phải là thuốc ức chế hoạt động của các enzyme chỉ có mặt ở các retrovirus. Trong các loại enzyme trên chỉ có enzyme DNA polymerase phụ thuộc RNA là chỉ có mặt ở retrovirus vì đây chính là enzyme phiên mã ngược từ mRNA thành cDNA. - Thuốc 5: Ức chế enzyme integrase. Vì virus này tích hợp DNA kép của nó vào DNA tế bào chủ nhờ enzym integrase. * Thuốc ức chế đặc hiệu cho virus cúm là - Thuốc 1: Vì nó có vật chất di truyền là RNA âm. Nên cần mang theo enzym RNA polymerase phụ thuộc RNA để tổng hợp thành RNA dương. 0,5 0,25 0,25

Question 4

Một thí nghiệm được tiến hành để nghiên cứu về ảnh hưởng của hai loại thuốc (X và Y) đến quá trình tiêu hoá và hấp thụ carbohydrate ở ruột non. Các cá thể chuột được chia làm 4 nhóm, các nhóm đều được ăn loại thức ăn tiêu chuẩn.

+ Nhóm đối chứng: không bổ sung bất kì loại thuốc nào;
+ Nhóm X: bổ sung thuốc X;
+ Nhóm Y: bổ sung thuốc Y;

Kết quả đánh giá được ghi nhận ở bảng sau:

| Chỉ tiêu | Đối chứng | X | Y |
| :--- | :---: | :---: | :---: |
| Hàm lượng amylase trong dịch tụy (đơn vị tương đối) | 245 | 350 | 300 |
| Nồng độ thẩm thấu của vị trấp ngay khi xuống tá tràng (mOsm/L) | 300 | 300 | 700 |
| Nồng độ thẩm thấu của nhũ trấp sau 10 phút ở tá tràng (mOsm/L) | 325 | 320 | 800 |
| Nồng độ thẩm thấu của nhũ trấp khi đến hồi tràng (mOsm/L) | 425 | 450 | 700 |

Phân tích dữ liệu ở bảng trên, hãy cho biết:

a) Mỗi thuốc X, Y có cơ chế tác dụng nào sau đây? Giải thích.
- Bất hoạt các protein đồng vận chuyển Na+ và glucose ở màng tế bào biểu mô ruột non.
- Gây kích thích tế bào tuyến tụy tăng tiết dịch tụy khi liên kết với enzyme.
- Cạnh tranh với tinh bột trong thức ăn khi liên kết vào amylase.

b) Giả sử máu tĩnh mạch từ ruột non của thí nghiệm có nồng độ các chất và vận chuyển của các loại thuốc trên. Hãy cho biết mỗi loại thuốc X, Y nên sử dụng theo đường tiêu thụ vào mạch máu hay theo đường uống? Giải thích.

Accepted Answer

a) - Bất hoạt các protein đồng vận chuyển ion Na+ và glucose trên biểu mô ruột non tương ứng thuốc Y. Bởi vì: thuốc Y ngăn cản sự hấp thụ glucose → nồng độ glucose trong ruột non tăng cao làm tăng áp suất thẩm thấu nhiều hơn (glucose được thuỷ phân từ tinh bột, tạo ra nhiều đơn phân nên nồng độ thẩm thấu cao hơn) → nồng độ thẩm thấu của nhũ trấp xuống tá tràng sau 10 phút tăng cao và vẫn duy trì ở mức cao cho đến hồi tràng. - Thuốc cạnh tranh với tinh bột trong thức ăn liên kết vào amylase tương ứng thuốc X. Bởi vì: thuốc X cạnh tranh với tinh bột trong thức ăn liên kết vào amylase → ức chế hoạt động thuỷ phân tinh bột của amylase → nồng độ thẩm thấu của nhũ trấp ở tá tràng ở mức cao → không thể kích tế bào ruột tiết ra CCK → mức kích thích tế bào tuyến ở tuyến tuỵ tiết ra amylase. Hoạt động thuỷ phân của amylase bị ức chế → nồng độ thẩm thấu của nhũ trấp ở hồi tràng tăng cao → phù hợp với chuột nhóm sử dụng thuốc X. 0,25 0,5 0,25 0,5 b) + Thuốc X và thuốc Y nên sử dụng theo đường uống, không sử dụng theo đường tiêm. Vì hai thuốc này đều tác động trên bề mặt biểu mô ống tiêu hoá (mặt đỉnh) hoặc trong lòng ống tiêu hoá để phát huy tác dụng; nhưng hai loại thuốc này trong máu không được vận chuyển qua lớp màng tế bào ở mặt hướng về dịch kẽ → thuốc không tiếp cận được các protein mà chúng tương tác → không phát huy được tác dụng khi tiêm 0,25 0,25

Question 5

***(2,0 điểm):***

Khí CO là một loại khí độc có thể xâm nhập vào máu qua phổi và làm thay đổi sự vận chuyển oxy. **Hình 9** cho thấy ảnh hưởng của CO ở nồng độ 0.4 mmHg đối với sự bão HbO2 trong máu.

![Khí CO là một loại khí độc có thể xâm nhập vào máu qua phổi và làm thay đổi sự vận chuyển oxy. Hình 9 cho thấy ảnh hưởng của CO ở nồng độ 0.4 mmHg đối với sự bão HbO2 trong máu. (ảnh 1)](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/7-1767141124.png)

**a)** Tại sao khí CO là loại khí độc với cơ thể người?

**b)** CO làm thay đổi ái lực của hemoglobin đối với oxy như thế nào ở các giá trị phân áp oxi phế nang: 15mmHg; 50 mmHg và 100 mmHg? Giải thích.

**c)** CO có làm thay đổi lượng hemoglobin chức năng trong máu ở điều kiện sinh lý bình thường không? Giải thích.

**d)** Từ biểu đồ, hãy cho biết ái lực của Hb với CO cao hay thấp hơn gấp bao nhiêu lần ái lực của Hb với Oxygen. Nêu cách tính.

Accepted Answer

a) Khí CO độc vì - Ái lực với hemoglobin (Hb) rất cao: CO gắn với hemoglobin tạo thành carboxyhemoglobin (HbCO) với ái lực gấp 200 - 250 lần so với oxy. Khí CO chiếm chỗ của O₂ trên Hb làm giảm số lượng vị trí gắn O₂ → giảm vận chuyển oxy trong máu. - Đồng thời làm dịch chuyển đường cong phân ly oxy của Hb sang trái → Hb giữ O₂ chặt hơn, khó nhả O₂ cho mô => Giảm cung cấp oxy cho mô (thiếu oxy mô) → tế bào không đủ năng lượng, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến não và tim. - CO còn gắn với myoglobin và cytochrom oxidase → cản trở hô hấp tế bào tạo năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống. b) CO làm tăng ái lực của Hb với O2 ở 15mmHg- điều kiện Poxi thấp và làm giảm ái lực ở 50 mmHg; 100 mmHg- trong điều kiện Poxi cao c) CO làm giảm lượng Hb chức năng trong máu. Do khi có 0,4 mmHg CO thì hàm lượng O2 máu giảm ở mức bão hoà Hb với O2 à CO gắn với Hb làm giảm lượng Hb có chức năng (gắn Oxi) trong máu d) Gọi ái lực Hb-CO là y, ái lực Hb-Oxy là x ở PO2 = 100 mmHg, khi có 0,4 mmHg CO thì hàm lượng O2 máu giảm còn 1/2 à khi đó lượng Hb gắn O2 còn ½; 1/2 lượng Hb gắn với CO à 100x : 1/2 = 0,4y : 1/2 à y = 250x à ái lực Hb-CO cao gấp 250 lần ái lực Hb-O2 0,25 0,25 0,25 0,375 0,125 0,25 0,25 0,25

Question 6

3.2. Đồ thị nào trong các đồ thị A→ E dưới đây phản ánh sự thay đổi hàm lượng DNA tương đối của bào quan ti thể khi một tế bào trải qua phân chia nguyên phân? Giải thích.

![Đồ thị A-E](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/1-1767140690.png)

![Đồ thị A-E](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/2-1767140719.png)

Accepted Answer

Đồ thị A phản ánh đúng sự thay đổi hàm lượng DNA ti thể.

Question 7

**4.2**. Có 2 chủng vi khuẩn A và B, trong đó chỉ có vi khuẩn A có khả năng kháng kháng sinh penicillin. Biết cả 2 đều có nhung mao giới tính.

**a)** Hãy thiết kế thí nghiệm chứng minh chủng A kháng kháng sinh còn chủng B thì không.

**b)** Khi nuôi cấy chung 2 chủng sau đó tách ra thì hiện tượng gì xảy ra? Giải thích.

Accepted Answer

a) Thiết kế thí nghiệm: Nuôi cấy chủng A và B trên môi trường có chứa penicillin và môi trường không chứa penicillin (đối chứng). Kết quả: Chủng A mọc được trên cả hai môi trường, chủng B chỉ mọc được trên môi trường không chứa penicillin. b) Hiện tượng: Cả hai chủng đều có khả năng kháng kháng sinh. Giải thích: Do sự tiếp hợp giữa hai chủng vi khuẩn thông qua nhung mao giới tính, gene kháng kháng sinh từ chủng A đã được chuyển sang chủng B.

Question 8

6.1. Chất lỏng thu được từ mạch rây chứa loại đường nào có hàm lượng cao nhất? Có thể sử dụng phép thử hoá học nào để xác định chất lỏng thu được từ mạch rây là loại đường đó?

Accepted Answer

Đường sucrose là loại đường có hàm lượng cao nhất. Để xác định, có thể sử dụng phép thử với thuốc thử Benedict kết hợp với thủy phân bằng acid.

Question 9

**7.1** Một nhà khoa học tiến hành thí nghiệm nghiên cứu về một quá trình sinh lý ở cơ thể thực vật. Thí nghiệm được bố trí và thực hiện như hình 7.1 dưới đây. Thí nghiệm được tiến hành dưới ánh nắng trong 3 giờ, lá P và Q của cây được hái và thử nghiệm bằng phương pháp hoá học.

![Thí nghiệm nghiên cứu quá trình sinh lý ở thực vật](https://video.vietjack.com/upload2/quiz_source1/2025/12/5-1767140982.png)

**a)** Mục đích thí nghiệm này là gì? Chất lỏng X, Y được sử dụng là hoá chất nào trong các hoá chất sau: Ca(OH)2; KOH; CaCO3; Na2CO3? Giải thích.

**b)** Sử dụng hoá chất nào để phát hiện sự khác nhau về các chất ở lá cây P và Q sau 3 giờ thí nghiệm? Giải thích.

Accepted Answer

a) Mục đích: Chứng minh CO2 cần thiết cho quá trình quang hợp. Chất lỏng X là KOH (hấp thụ CO2), chất lỏng Y là nước vôi trong (Ca(OH)2) để kiểm tra sự có mặt của CO2. b) Sử dụng dung dịch iodine để phát hiện tinh bột. Lá P (trong bình có KOH) không quang hợp nên không có tinh bột, lá Q (đối chứng) có quang hợp nên tạo tinh bột.

Đề thi HSG Sinh học 12 sở Điện Biên năm 2025-2026 có đáp án - Đề 1

Xem trước câu hỏi